Ottův malý zeměpisný atlas (1910)

See below for (a summary of) this text in English.

Hieronder staat de beschrijving van de atlas. Daarbij horen ook de volgende pagina's

• Plaatjes van de atlas
• Tabellen en lijsten bij de atlas

Titelgegevens

Titel: Ottův malý zeměpisný atlas
Uitgever: J. Otto, Praag
Jaar: 1910

Titelpagina: Ottův malý atlas zeměpisný
Sestavil a zpracoval Dr. Stanislav Nikolau Prof. Reálky v Praze VII.
(85 velkých, 57 drobných map, 17 plánů měst)
Nákladem J. Otty v Praze Vertaling:
Otto's kleine geografische atlas
Samengesteld en bewerkt door Dr. Nikolau Stanislav, leraar aan de middelbare school te Praag VII.
(85 hoofdkaarten, 57 bijkaarten, 17 stadsplattegronden)
Uitgegeven door J. Otto te Praag

• De atlas is gedrukt bij 'Unie' in Praag. Het voorwoord is gedateerd november 1910.
• De kaarten in deze atlas zijn vertaalde versies van kaarten uit de Duitse Brockhaus-encyclopedie.
• De atlas is helemaal in het Tsjechisch geschreven. Dat was in 1910 een van de vele talen van Oostenrijk-Hongarije, gesproken door ongeveer 6,5 miljoen mensen (een achtste deel van de totale bevolking van dat land). Ter vergelijking: Nederland had toen 6 miljoen inwoners.
• Bij uitgeverij J. Otto is in 1924 – in het inmiddels onafhankelijke Tsjechoslowakije – een grotere atlas verschenen met als titel 'Ottův zeměpisný atlas', dus zonder malý (= klein) in de titel.

Ottův malý zeměpisný atlas (1910)
Titelpagina

Band

De twee exemplaren van de atlas die ik gezien heb, zijn beide losbladig. Bij een ervan zitten de kaarten in een opbergmap met vergulde titel. Bij het andere exemplaar, tot januari 1931 (!) voor een speciale prijs te koop als uitgeversrestant, zitten de kaarten in een simpele kartonnen doos. Daarbij werd, volgens de tekst op de doos, een lijst van kaarten geleverd om meteen bij aankoop de inhoud te kunnen controleren; verdere garantie voor de volledigheid werd niet gegeven.

Inhoud

De atlas bevat een titelpagina met op de achterkant daarvan copyright en gegevens van de drukker, een pagina met het voorwoord, een pagina met de inhoudsopgave en 97 enkelzijdig bedrukte kaartbladen in kleurenlithografie. De atlas heeft geen plaatsnamenregister.

De grootte van de ongevouwen kaarten is meestal 35 × 26 cm (B × H): twee bladzijden in de encyclopedie. Negen kaarten hebben het halve formaat 17,5 × 26 cm (nrs. 19, 37, 38, 49, 55, 76, 77, 86 en 87): één encyclopedie-bladzijde; twee kaarten zijn breder (nrs. 26, 43).

De atlas begint met 2 sterrenkaarten, met de namen van de sterrenbeelden op een doorzichtig extra vel. Daarna komen 3 wereldkaarten, 54 kaartbladen voor Europa, 10 voor Azië, 3 voor Australië, 8 voor Afrika, 15 voor Amerika en 2 voor de poolgebieden. Van de 97 kaartbladen zijn er 15 met stadsplattegronden (op nr. 17 drie stuks). Zie verder

• de inhoudsopgave met vertaling van de namen van de kaarten
• de lijst van kaarten, bijkaarten en schaal

Op de sterrenkaarten en één thematische kaart na (nr. 10: Volkenkundige kaart van Oostenrijk-Hongarije) zijn alle kaarten topografisch. Overzichtskaarten zijn vaak tweemaal gegeven, als natuurkundige kaart met hoogtekleuring en als staatkundige kaart met randkleuring. De overige kaarten hebben alleen randkleur. Op de stadsplattegronden zijn de huizenblokken lichtrood ingekleurd, en bijzondere gebouwen donkerrood. Onderaan de kaarten staat links 'Veškerá práva vyhrazena' (alle rechten voorbehouden) en rechts 'Nákladem J. Otty v Praze' (uitgave van J. Otto te Praag). Rechtsboven staat vaak Čís. en dan het nummer van de kaart (číslo = nummer).

Herkomst

De kaarten in deze atlas zijn (behalve de plattegrond van Praag) vertaalde versies van kaarten uit de Duitse encyclopedie van F.A. Brockhaus, en wel uit de 14e druk (Brockhaus Konversations-Lexikon) die verscheen in de periode 1893-1895 en die werd bijgewerkt tot 1920 (zie het Duitse overzicht). De kaarten in deze atlas zijn in ieder geval nog bijgewerkt tot 1909 (nr. 97: Zuidpool).

In die periode werd hetzelfde kaartmateriaal overigens ook in vertaalde vorm gebruikt in de Nederlandse Winkler Prins encyclopedie (2e druk: 1884-1888, 3e druk: 1905-1912). Ik denk dat de firma Brockhaus nog meer vertaalde versies gemaakt heeft. Vermoedelijk zijn alle vertaalde kaarten in Duitsland gedrukt: de titels van de kaarten hebben steeds dezelfde merkwaardige hoofdletter A.

Natuurlijk zijn naam en legenda van de Duitse kaarten voor deze atlas vertaald in het Tsjechisch. Maar ook de geografische benamingen zijn zoveel mogelijk in het Tsjechisch of in een andere Slavische taal. Dat is natuurlijk gedaan gebieden met Slavische taal zoals het huidige Slowakije (op Duitse kaarten vaak met Hongaarse namen) en Kroatië. Maar ook in Duitsland en vooral in Oostenrijk zijn veel plaatsen voorzien van een Slavische naam. De auteur legt er in het voorwoord de nadruk op dat hij veel moeite heeft gedaan om die namen te achterhalen.

Ottův malý zeměpisný atlas (1910)

• Below is a description of the atlas in keywords. Related pages
  • Pictures of the atlas
  • Tables and lists to the atlas

• Title description
  • Title: Ottův malý zeměpisný atlas
    Publisher: J. Otto, Prague
    Year: 1910
  • Title page:
    Ottův malý atlas zeměpisný
    Sestavil a zpracoval Dr. Stanislav Nikolau Prof. Reálky v Praze VII.
    (85 velkých, 57 drobných map, 17 plánů měst)
    Nákladem J. Otty v Praze Translation:
    Otto's minor geographical atlas
    Compiled and edited by Dr. Nikolau Stanislav, teacher of the secondary school in Prague VII.
    (85 main and 57 inset maps, 17 town plans)
    Published by J. Otto in Prague
  • The atlas was printed by 'Unie' in Prague. The preface is dated November 1910.
  • The maps in this atlas are translated versions of maps in the German Brockhaus encyclopedia.
  • This atlas is completely written in Czech, which in 1910 was one of the many languages of Austria-Hungary. It was spoken by some 6.5 million people, about one eighth of the total population of the country. As a comparison: Ireland had 4.4 million inhabitants in 1911.
  • J. Otto has also published a larger atlas in 1924 – in the by then independent Czechoslovakia. Its title is 'Ottův zeměpisný atlas', so without malý (= small).
• Binding
  Ottův malý zeměpisný atlas (1910)
  Title page
  • Both copies of the atlas I have examined had loose map sheets. One copy has a portfolio with gilt title for the maps. The other copy, available until 1931 (!) at a special price as a publisher's remainder, consisted of a simple cardboard box with the maps. The text on the box states that its contents should be verified immediately with the supplied table; no other guarantee for completeness was given.
• Contents
  • The atlas has a title page (verso with copyright and printer's name), one page preface, one page table of contents and 97 map sheets printed on one side only, in color lithography. There is no index of names.
  • Most maps have dimensions of 35 × 26 cm (W × H): two pages in the encyclopedia. Nine of the maps are half this size at 17.5 × 26 cm (nos. 19, 37, 38, 49, 55, 76, 77, 86 and 87): one encyclopedia page; two maps are wider (nos. 26, 43).
  • The atlas starts with 2 star charts, with constellation names on a transparent overlay sheet. Then come 3 world maps, 54 sheets for Europe, 10 for Asia, 3 for Australia, 8 for Africa, 15 for the Americas and 2 polar region maps. Out of the 97 sheets, 15 contain town plans (three of them on sheet 17). Details can be found in
    • the table of contents with translations of the map names
    • the list of maps, inset maps and scale
  • Except for the star charts and one thematical maps (no. 10: Ethnographic map of Austria-Hungary) al maps are topographical. General maps are usually given in two variations: a physical map with elevation coloring and a political map with outline coloring. The other maps only have outline color. Blocks of houses on town plans are colored light red, special buildings deeper red. In the bottom margin is printed on the left 'Veškerá práva vyhrazena' (all rights reserved) and on the right 'Nákladem J. Otty v Praze' (published by J. Otto in Prague). In the right upper margin is usually printed Čís. and the sheet number (číslo = number).
• Origin
  • All but one of the maps in this atlas (the city plan of Prague is the exception) are translated versions of the maps in the German Brockhaus Enzyklopädie of which the 14th edition was published in 1893-1895 and updated until 1920 (details in the German overview). The maps in this atlas have at least been updated until 1909 (no. 97: Antarctica).
  • In the same period of time the German maps were also translated in Dutch for the Winkler Prins encyclopedia (2nd edition: 1884-1888, 3rd edition: 1905-1912). I suppose the Brockhaus publishing company has made translations in other languages as well. I also assume that these translated maps were actually produced in Germany: the map titles always have the same peculiar capital A.
  • In this atlas the names of the maps and the key to map symbols of the German versions were of course translated in Czech. But toponyms are also given as much as possible in Czech or another Slavonic language. This is natural for Slavonic language regions such as Slovakia (usually with Hungarian names on German maps) and Croatia. But also in Germany and especially in Austria many places have a Slavonic name. In the preface of the atlas the author emphasizes that he has made a lot of effort to find these names.

© M. Witkam, 2008