Flemmings Handkarte von Schlesien (ca. 1900 - ca. 1940)

See below for (a summary of) this text in English.

Hieronder staat de beschrijving van de kaartserie. Daarbij horen ook de volgende pagina's

• Plaatjes van de kaartserie
• Tabellen en lijsten bij de kaartserie

Titelgegevens

Naam: Flemmings Handkarte von Schlesien
Uitgever: Carl Flemming, Glogau, Berlin
Jaar: ca. 1900 - ca. 1940

Titel (ca. 1900 - ca. 1920, blad 16): Flemmings Handkarte von Schlesien
in Einzelblättern  Maßstab 1:150000
Nr. 16  Kreis Grünberg
Preis 0,75 Mk
Verlag Carl Flemming A.G. Berlin, Glogau Vertaling:
Flemmings Handkaart van Silezië
in losse bladen op schaal 1:150.000
Nr. 16  Kreis Grünberg
Prijs: 0,75 Mark
Uitgeversmaatschappij Carl Flemming N.V. Berlin, Glogau

Titel (ca. 1920 - 1932, blad 23): Flemmings Handkarte von Schlesien
in Einzelblättern  Maßstab 1:150000
Nr. 23  Kreis Lauban  22. Auflage
Geographisches Institut Carl Flemming u. C.T. Wiskott A.-G., Glogau
Auslieferung: Berlin SW 48, Wilhelmstraße 8(?) Vertaling:
Flemmings Handkaart van Silezië
in losse bladen op schaal 1:150.000
Nr. 23  Kreis Lauban  22e druk
Geografisch Instituut Carl Flemming en C.T. Wiskott N.V., Glogau
Distributie: Berlin SW 48, Wilhelmstraße 8(?)

• Flemmings Handkarte von Schlesien
  Nr. 23  Kreis Lauban
  Voorkant omslag / Front cover
  Silezië (Duits: Schlesien, Pools: Śląsk, Tsjechisch: Slezsko) bestond tot het einde van de eerste wereldoorlog uit twee delen. Er was de Pruisische provincie Silezië met als belangrijkste steden Liegnitz (Legnica), Breslau (Wrocław), Oppeln (Opole) en de industriesteden in het oosten zoals Beuthen (Bytom), Königshütte (Chorzów) en Kattowitz (Katowice). Er was ook Oostenrijks Silezië, deel van Oostenrijk-Hongarije, met daarin onder andere de steden Freudenthal (Brúntal), Troppau (Opava), Teschen (Český Těšín, Cieszyn) en Bielitz (Bielsko-Biała).
  • Van Pruisisch Silezië lag na de eerste wereldoorlog het oostelijke deel in Polen (Lubliniec, Bytom, Katowice, Chorzów, Pszczyna) en een klein stuk in Tsjechoslowakije (Hlučín).
  • Oostenrijks Silezië lag na de eerste wereldoorlog grotendeels in Tsjechoslowakije (Brúntal, Opava, Český Těšín) en voor een klein deel in Polen (Cieszyn, Bielsko-Biała).
  • Na de 2e wereldoorlog ligt het voormalige Pruisische Silezië grotendeels in Polen. Een klein deel ligt in Duitsland (Görlitz, Hoyerswerda, Rothenburg), in de deelstaat Saksen.
• Glogau was een vrij kleine stad in Silezië. Het ligt tegenwoordig in Polen, en het heet nu Głogów.
• De uitgeversmaatschappij Carl Flemming in Glogau (later ook Berlijn) had een lange cartografische traditie. De belangrijkste geografische uitgaven zijn Sohr-Berghaus Hand-Atlas, verschillende schoolatlassen en reeksen losse kaarten zoals Flemmings Generalkarten. In 1919 fuseerde uitgeverij Flemming met C.T. Wiskott in Breslau. De naam werd toen Flemming-Wiskott. De firma had vestigingen in Berlijn en Glogau. In 1932 ging het bedrijf failliet. De bestaande reeksen van kaarten werden overgenomen door Georg Westermann in Braunschweig. Ze zijn tot ongeveer 1940 uitgegeven.

Kaarten

De reeks 'Handkarte von Schlesien' bestaat uit 52 kaarten van de Kreise (subdistricten) van de Pruisische provincie Silezië. De kaarten beslaan de hele Pruisische provincie, in latere uitgaven ook de delen die na de eerste wereldoorlog bij Polen of Tsjechoslowakije horen; zie de lijst van kaartbladen.

De kaarten zijn gedrukt in kleurenlithografie. De grenzen van de Kreise zijn in rood aangegeven, het water in blauw, het reliëf in bruin, en het bos soms in groen. De schaal van de kaarten is 1:150.000, waardoor ze veel details bevatten. Ze zijn dus te beschouwen als een aanvulling voor de provincie Silezië op Flemmings Generalkarten. Dat komt ook tot uiting in het vrijwel identieke omslag van de kaarten.

De datering van de kaarten is lastig. In de Duitse GVK - Gemeinsamer Verbundkatalog zijn alle kaartbladen terug te vinden, soms meer dan één keer. Daarbij staan ook jaartallen, vaak als schatting, en de naam van de uitgever. Deze jaartallen beslaan de periode 1910-1938. Aan de hand daarvan kom ik tot de volgende indeling.

• 1e reeks: ca. 1900 - ca. 1920. Uitgever: Carl Flemming A.G.  Berlin, Glogau
• 2e reeks: ca. 1920 - 1932. Uitgever: Carl Flemming u. C.T. Wiskott A.G.  Berlin, Glogau
• 3e reeks: 1932 - ca. 1940. Uitgever: Georg Westermann.  Braunschweig, Berlin, Hamburg

Bij kaarten van de 2e reeks wordt soms het nummer van de druk vermeld: '20. Auflage', '21. Auflage' of '22. Auflage'. Het is mij niet duidelijk waar deze nummering op gebaseerd is.

Indeling van Pruisisch Silezië

De Pruisische provincie Silezië was verdeeld in drie Bezirke (districten) genoemd naar de hoofdsteden: Liegnitz, Breslau en Oppeln. Elk daarvan was weer onderverdeeld in Kreise (subdistricten), ook genoemd naar de hoofdsteden; zie de provinciekaart. Een overzicht is te vinden in de tabel administratieve indeling van Pruisisch Silezië. Daarin staan ook de huidige Poolse (of Sorbische) namen.

Flemmings Handkarte von Schlesien (c. 1900 - c. 1940)

• Below is a description of the map series in keywords. Related pages
  • Pictures of the map series
  • Tables and lists to the map series

• Title description
  • Name: Flemmings Handkarte von Schlesien
    Publisher: Carl Flemming, Glogau, Berlin
    Year: c. 1900 - c. 1940
  • Title (c. 1900 - c. 1920, sheet 16): Flemmings Handkarte von Schlesien
    in Einzelblättern  Maßstab 1:150000
    Nr. 16  Kreis Grünberg
    Preis 0,75 Mk
    Verlag Carl Flemming A.G. Berlin, Glogau Translation:
    Flemmings Hand map of Silesia
    in single sheets at 1:150,000
    Nr. 16  Kreis Grünberg
    Price: 0,75 Mark
    Publishing Company Carl Flemming. Berlin, Glogau
  • Title (c. 1920 - 1932, sheet 23): Flemmings Handkarte von Schlesien
    in Einzelblättern  Maßstab 1:150000
    Nr. 23  Kreis Lauban  22. Auflage
    Geographisches Institut Carl Flemming u. C.T. Wiskott A.-G., Glogau
    Auslieferung: Berlin SW 48, Wilhelmstraße 8(?) Translation:
    Flemmings Hand map of Silesia
    in single sheets at 1:150,000
    Nr. 23  Kreis Lauban  22e druk
    Geographical Institute Carl Flemming and C.T. Wiskott. Glogau
    Distribution: Berlin SW 48, Wilhelmstraße 8(?)
  • Flemmings Handkarte von Schlesien
    Nr. 23  Kreis Lauban
    Voorkant omslag / Front cover
    Silesia (German: Schlesien, Polish: Śląsk, Czech: Slezsko) was, until the end of the First World War, divided in two parts. There was a Prussian province of Silesia, with main cities Liegnitz (Legnica), Breslau (Wrocław), Oppeln (Opole) and the industrial towns in the east such as Beuthen (Bytom), Königshütte (Chorzów) and Katowice (Katowice). There was also Austrian Silesia, part of Austria-Hungary, with the cities of Freudenthal (Brúntal), Troppau (Opava), Teschen (Český Těšín, Cieszyn) and Bielitz (Bielsko-Biała).
    • After the First World War the eastern part of Prussian Silesia became Polish (Lubliniec, Bytom, Katowice, Chorzów, Pszczyna). A small region (Hlučín) became part of Czechoslovakia.
    • Most of Austrian Silesia (Brúntal, Opava, Český Těšín) became part of Czechoslovakia after the First World War. The rest became Polish (Cieszyn, Bielsko-Biała).
    • After the Second World War most of the former Prussian Silesia is Polish. A small portion is in Saxony, Germany (Görlitz, Hoyerswerda, Rothenburg).
  • Glogau was a relatively small town in Silesia. It is situated in Poland today, and its name is now Głogów.
  • The Carl Flemming publishing company in Glogau (later Berlin) had a long time tradition of mapping. The main geographical publications are Sohr-Berghaus Hand-Atlas, several school atlases and series of separate maps such as Flemmings Generalkarten. In 1919 it merged with C.T. Wiskott in Breslau; the name became Flemming-Wiskott. The company had offices in Berlin and Glogau. In 1932 the company went bankrupt. The existing series of maps were acquired by George Westermann in Brunswick (Braunschweig). They were published until around 1940.
• Maps
  • The map series 'Handkarte von Schlesien' contains 52 map sheets of the Kreise (sub-districts) of the Prussian province of Silesia. The maps cover the entire Prussian province, in later editions also the part that after the First World War was situated in Poland or Czechoslovakia map sheets.
  • The maps are printed in color lithography. The boundaries of the Kreise are indicated in red, the water in blue, relief in brown, and sometimes forests in green. The scale is 1:150,000, so the maps contain a lot of information. They can be regarded as a supplement to Flemmings Generalkarte for the province of Silesia. This is also reflected in the almost identical map covers.
  • The dating of the maps is difficult. All of the map sheets can be found in the German GVK - Gemeinsamer Verbundkatalog, sometimes more than once. Often an estimate is given of the publication year, as well as the name of the publisher. These dates cover the period 1910-1938. This brings me to a subdivision as follows.
    • 1st series: c. 1900 - c. 1920. Publisher: Carl Flemming A.G.  Berlin, Glogau
    • 2nd series: approx 1920 to 1932. Publisher: Carl Flemming u. C.T. Wiskott A.G.  Berlin, Glogau
    • 3rd series: 1932 - 1940. Publisher: Georg Westermann.  Braunschweig, Berlin, Hamburg
    Maps in the 2nd series sometimes have an edition number: '20. Auflage', '21. Auflage' or '22. Auflage'. It is not clear to me what this numbering is based upon.
• Subdivision of Prussian Silesia
  • The Prussian province of Silesia was divided into three Bezirke (districts) named after their respective capitals Liegnitz, Breslau and Oppeln. Each of these districts was subdivided into Kreise (sub-districts), also named after their capitals; see the province map. A list of these Kreise can be found in the table of the administrative division of Prussian Silesia.

© M. Witkam, 2009